Βραχυπρόθεσμες Παρενέργειες

Γαστρεντερικές Διαταραχές

Οι γαστρεντερικές διαταραχές είναι οι πιο κοινές παρενέργειες όσων παίρνουν αντιρετροϊικά φάρμακα.

Η ναυτία και ο εμετός είναι συχνά έντονα ενοχλήματα σε όσους αρχίζουν μια νέα αγωγή ή προσθέτουν ένα νέο φάρμακο σε μια παλιά. Συνήθως διαρκούν λίγο (μερικές ημέρες έως λίγες εβδομάδες) και εξαφανίζονται όταν ο οργανισμός συνηθίσει το φάρμακο. Η έγκαιρη αντιμετώπισή τους μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην επιτυχία ή την αποτυχία μιας αγωγής.

Η διάρροια, παρότι μπορεί να σχετίζεται με τα φάρμακα, είναι πιθανόν να είναι άσχετη με την αγωγή και να έχει άλλα, με μη-φαρμακευτικά αίτια (π.χ. μικρόβια), που απαιτεί άμεση διερεύνηση και αντιμετώπιση. Αν η διάρροιά σας είναι έντονη και διαρκεί πάνω από 4 μέρες, ενημερώστε τον γιατρό σας, γιατί κινδυνεύετε να πάθετε αφυδάτωση. Εξάλλου, υπάρχουν λύσεις!

Ναυτία, εμμετός

Η ναυτία (το αίσθημα ότι θέλετε να κάνετε εμετό) και ο εμετός μπορούν να οφείλονται σε διάρροια, οξείες λοιμώξεις, ψυχολογικά προβλήματα (άγχος), και συχνά είναι παρενέργειες της αντιρετροϊικής αγωγής. Κατά κανόνα και η ναυτία και οι εμετοί είναι παροδικές παρενέργειες και περνάνε καθώς ο οργανισμός συνηθίζει στα φάρμακα.

Ποια φάρμακα ενοχοποιούνται;

Φάρμακα κατά του HIV που συχνά προκαλούν ναυτία και εμετό είναι τα AZT (Retrovir), d4t (Zerit), 3TC (Epivir), ritonavir (Norvir), indinavir (Crixivan), καθώς και μερικά άλλα που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία των ευκαιριακών λοιμώξεων. Αν η ναυτία και ο εμετός συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα, πρέπει να διερευνηθούν τα αίτια τους και να θεραπευτούν. Αν οφείλεται στα φάρμακα, τότε πιθανόν να πρέπει να γίνουν από τον γιατρό σας αλλαγές στην αγωγή σας.

Μην αλλάζετε ποτέ από μόνοι σας τις δόσεις των φαρμάκων!

Πρακτικές συμβουλές για τη ναυτία

Εκτός από τα αντιεμετικά φάρμακα (βλ. παρακάτω), οι ακόλουθες συμβουλές θα σας βοηθήσουν να ελαττώσετε το αίσθημα ναυτίας:

• Τρώμε πολλά και μικρά γεύματα αντί για λίγα και μεγάλα.
• Τρώμε τροφές σε θερμοκρασία δωματίου ή κρύες, χωρίς να έχουν δυνατή οσμή. Τροφές όπως χυμοί, κρέμες, ζελέ, δημητριακά, κράκερ, τοστ και πατάτες είναι αρκετά ανεκτές.
• Αποφεύγουμε λιπαρές τροφές ή φαγητά με πολλά λάδια.
• Προσπαθούμε ν' αποφύγουμε τις μυρωδιές των τροφών όταν δεν τρώμε.
• Αερίζουμε καλά την κουζίνα, έχοντας ανοιχτό κάποιο παράθυρο ή ανάβοντας τον απορροφητήρα.
• Προσπαθούμε να πίνουμε 8 - 10 ποτήρια νερό ή χυμούς για ν' αποφύγουμε την αφυδάτωση.
• Μετά το γεύμα χαλαρώνουμε, χωρίς να ξαπλώσουμε, για λίγες ώρες. Αφήνουμε να περάσουν 1-2 ώρες πριν ξαπλώσουμε ούτως ώστε τα οξέα του στομάχου να μη μεταφερθούν στον οισοφάγο (καούρες).
• Τρώγοντας τα αγαπημένα μας φαγητά όταν αισθανόμαστε άρρωστοι ίσως τα συνδέσουμε με τη ναυτία και τον εμετό και να μη θέλουμε να τα τρώμε στο μέλλον.
• Τρώμε εύπεπτες τροφές, λόγου χάρη ρύζι, πατάτες, μακαρόνια, μπανάνες, κρέμες, γιαούρτι κι αβγά.
• Πίνουμε νερό μόνο πριν ή μετά το γεύμα. Αν πίνουμε κατά τη διάρκεια του γεύματος προκαλείται τυμπανισμός.

Θεραπεία κατά της ναυτίας (αντιεμετικά)

Ειδικά φάρμακα κατά της ναυτίας κυκλοφορούν σε χάπια, ενέσεις και υπόθετα. Αν τα χρειάζεστε, ζητήστε από τον γιατρό σας να σάς τα συνταγογραφήσει. Είναι πολύ χρήσιμα κυρίως τις πρώτες εβδομάδες μιας νέας αγωγής, όταν τα συμπτώματα από το γαστρεντερικό σύστημα είναι πιο έντονα.

Διάρροια

Η διάρροια μπορεί να έχει πολλά αίτια και είναι συχνό σύμπτωμα σε άτομα με χαμηλά κύτταρα Τ4. Αν διαρκεί πάνω από λίγες (3-4) μέρες, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας. Αν συνοδεύεται και με άλλα συμπτώματα όπως εμετοί, πυρετός, κοιλιακός πόνος, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας άμεσα.

Αν οφείλεται στα φάρμακά σας, ίσως θα πρέπει να γίνουν από τον γιατρό σας τροποποιήσεις στην αγωγή. Ακόμη μπορεί να σας χορηγήσει βραχυπρόθεσμα ένα αντιδιαρροϊκό φάρμακο ή να σας προτείνει μια συγκεκριμένη διατροφή που θα φέρει σε ισορροπία τη χλωρίδα του εντέρου σας.

Αν η διάρροιά σας έχει μικροβιακά αίτια, θα πρέπει να διερευνηθεί με καλλιέργεια κοπράνων, να γίνει έλεγχος ευαισθησίας του μικροβίου και να πάρετε ειδική αντιβίωση.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αντιμετωπιστούν άμεσα τα αποτελέσματα της διάρροιας που περιλαμβάνουν την αφυδάτωση και την απώλεια ηλεκτρολυτών (νάτριο και κάλιο) από τον οργανισμό, καθώς και την ενδεχόμενη απώλεια βάρους.

Αν μετά από λεπτομερή έλεγχο αποκλειστούν όλα τα οργανικά και τα φαρμακευτικά αίτια, αλλά οι διαταραχές από το γαστρεντερικό σύστημα παραμένουν, τότε και μόνον τότε, πρέπει να σκεφτεί κανείς και τα ψυχολογικά αίτια, όπως το άγχος και η κατάθλιψη, τα οποία συχνά είναι παρόντα και χρειάζονται αντιμετώπιση από ειδικό (σύμβουλο, ψυχολόγο ή ψυχίατρο).

Αλλαγές της γεύσης

Τα φάρμακα και οι ασθένειες μπορούν να κάνουν τις γεύσεις να φαίνονται διαφορετικές, ακόμα κι όταν δεν τρώμε. Ακολουθούν κάποιοι τρόποι να μειωθούν αυτά τα προβλήματα:

• Αν η τροφή έχει μεταλλική γεύση, χρησιμοποιούμε πλαστικά σερβίτσια. Ξινές τροφές, όπως το λεμόνι, τα τουρσιά και τα καρυκεύματα καταπολεμούν τη μεταλλική γεύση.
• Φρεσκάρουμε το στόμα και τα δόντια, βουρτσίζοντας με μια μαλακή οδοντόκρεμα και ξεπλένοντας καλά. Καλό αποτέλεσμα έχει ένα μίγμα από ένα κουταλάκι σόδα σε δύο φλυτζάνια ζεστό νερό. Τα γλυκά με λίγη ζάχαρη είναι επίσης καλά.
• Αν η γεύση του κόκκινου κρέατος μας φαίνεται λίγο περίεργη, το υποκαθιστούμε με άλλες πρωτεϊνούχες τροφές, όπως ψάρι, πουλερικά, αβγά, γαλακτοκομικά. Βοηθάει καμιά φορά το να μαρινάρουμε το κρέας ή να προσθέσουμε μπαχαρικά με έντονη γεύση όπως το κάρρυ.
• Πειραματιζόμαστε με τη θερμοκρασία του φαγητού. Κρύα πρωτεϊνούχα φαγητά όπως ο τόνος ή η αβγοσαλάτα μπορεί να είναι πιο ανεκτά από τα ζεστά. Το να τρώμε κρύες τροφές πριν από τις ζεστές προετοιμάζει το στόμα να δεχτεί τις ζεστές πιο εύκολα.
• Αν κάνουμε το άρωμα του φαγητού πιο έντονο θα γίνει πιο νόστιμο, διότι η αίσθηση της όσφρησης είναι πιο δυνατή από της γεύσης. Τα μπαχαρικά, το λεμόνι, το ξύδι, το αλάτι και τα βότανα βελτιώνουν πολύ τη γεύση.