Πόσο (αν)ασφαλή είναι τα διαλείμματα θεραπείας;

Τελικά όμως τα διαλείμματα θεραπείας αποδείχθηκαν πολύ επικίνδυνα, αν δεν λαμβάνονται υπόψη κάποιοι παράγοντες που είναι αυστηρά απαγορευτικοί για ορισμένους οροθετικούς.

Τα αποτελέσματα της μεγάλης και μακροχρόνιας αμερικάνικής κλινικής μελέτης SMART προκάλεσαν έκπληξη στους ερευνητές λόγω των μεγάλων ποσοστών θανάτου και σοβαρών επιπλοκών που παρατηρήθηκαν σε οροθετικούς που έκαναν διαλείμματα θεραπείας.

Η SMART είναι η μεγαλύτερη κλινική μελέτη που έχει γίνει ποτέ στην ιστορία του HIV και είναι ταυτόχρονα η μεγαλύτερη που έγινε ποτέ για οποιοδήποτε λοιμώδες νόσημα. Τα αρχικά της εξηγούν τους στόχους της: Strategies for the Management of Anti-Retroviral Therapy (στρατηγικές για τον χειρισμό της αντιρετροϊικής αγωγής).

Αιτίες για τα απογοητευτικά αποτελέσματα

Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να αναλυθούν στατιστικά τα αποτελέσματα της μελέτης. Μερικά από αυτά γνωστοποιήθηκαν μέσα στο 2008 και αναμένεται να ανακοινωθούν ακόμη περισσότερα στο σύντομο μέλλον. Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα φαίνεται ότι οι αρνητικές συνέπειες των διαλειμμάτων της θεραπείας οφείλονται στους παρακάτω παράγοντες:

Χαμηλός αριθμός κυττάρων Τ4 (ή CD4)

Πολλοί από τους συμμετέχοντες που έκαναν προγραμματισμένη διακοπή της αγωγής τους είχαν για μεγάλο χρονικό διάστημα λιγότερα από 350 κύτταρα Τ4 . Ο κίνδυνος για σοβαρές μολύνσεις ή ακόμη και θάνατο αυξάνεται όσο χαμηλότερα είναι τα Τ4. Αντίθετα ο κίνδυνος ήταν σημαντικά χαμηλότερος για όσους είχαν Τ4 πάνω από 350.

Κίνδυνος ακόμη και με μεγαλύτερους αριθμούς κυττάρων Τ4

Τα περισσότερα άτομα που άρχισαν την προγραμματισμένη διακοπή της αγωγής δεν είχαν μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο, αλλά υπήρχε ενεργός πολλαπλασιασμός του ιού (πάνω από 400 αντίγραφα) ακόμη και αν είχαν Τ4 πάνω από 350. Όταν διέκοψαν τη θεραπεία, τα Τ4 έπεσαν απότομα μέσα στους δύο πρώτους μήνες της διακοπής. Αυτή η πτώση των Τ4 βάζει τους οροθετικούς σε μεγαλύτερο κίνδυνο για ευκαιριακές λοιμώξεις ή άλλες επικίνδυνες επιπλοκές.

Το ανοσοποιητικό σύστημα

Η μελέτη SMART έδειξε ότι το να επιτρέψει κανείς στον HIV να πολλαπλασιάζεται ανεξέλεγκτος (πράγμα που συμβαίνει στη διακοπή της αγωγής) επηρεάζει αρνητικά το ανοσοποιητικό σύστημα «μέσω μηχανισμών που δεν σχετίζονται με τον αριθμό των Τ4». Προφανώς αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη πολλά πράγματα σχετικά με το ανοσοποιητικό μας σύστημα και τις δράσεις του HIV που δεν τα γνωρίζουμε.

Οι μακροχρόνιες συνέπειες

Η μελέτη έδειξε ότι οροθετικοί που έκαναν ένα προγραμματισμένο «διάλειμμα της θεραπείας» είχαν χαμηλότερα Τ4 για μεγαλύτερη χρονική περίοδο από ό,τι άτομα που δεν διέκοψαν την θεραπεία τους. Επιπλέον, όταν ξανάρχισαν να παίρνουν φάρμακα, τα Τ4 τους δεν αυξήθηκαν τόσο γρήγορα.

Συνολικά η ανάλυση των (πολλών) αποτελεσμάτων της μελέτης SMART έδειξε για άλλη μια φορά την πολυπλοκότητα της μόλυνσης από τον HIV καθώς και τα αδύνατα σημεία των διαλειμμάτων της θεραπείας.

Τελικά επιβεβαιώνεται το ότι κανένας οροθετικός σε αγωγή δεν θα πρέπει να δοκιμάσει από μόνος του τη διακοπή της χωρίς την προηγούμενη συνεννόηση με τον γιατρό του και με απαρέγκλιτη προϋπόθεση τη στενή παρακολούθηση του στο διάστημα του διαλείμματος.

Βιβλιογραφία:

1. Strategies for Management of Antiretroviral Therapy (SMART) Study Group, El-Sadr WM, Lundgren JD, Neaton JD, et al. CD4+ count-guided interruption of antiretroviral treatment. New England Journal of Medicine. 2006 Nov 30;355(22):2283-96.
2. Currier JS and Baden LR.: Getting smarter-the toxicity of untreated HIV infection. New England Journal of Medicine. 2006 Nov 30;355(22):2359-61.
3. Silverberg MJ, Neuhaus J, Bower M, et al.: AIDS-defining and non-AIDS-defining malignancies: cancer occurrence in the antiretroviral therapy era. Risk of cancers during interrupted antiretroviral therapy in the SMART study. AIDS. 2007 Sep 12;21(14):1957-63.
4. Tedaldi E, Peters L, Neuhaus J, et al.: Opportunistic disease and mortality in patients coinfected with hepatitis B or C virus in the strategic management of antiretroviral therapy (SMART) study. Clinical Infectious Diseases. 2008 Dec 1;47(11):1468-75.
5. SMART Study Group, El-Sadr WM, Grund B, Neuhaus J, et al.: Risk for opportunistic disease and death after reinitiating continuous antiretroviral therapy in patients with HIV previously receiving episodic therapy: a randomized trial. Annals of Internal Medicine. 2008 Sep 2;149(5):289-99.
6. Strategies for Management of Antiretroviral Therapy (SMART) Study Group, Lundgren JD, Babiker A, El-Sadr W, et al. Inferior clinical outcome of the CD4+ cell count-guided antiretroviral treatment interruption strategy in the SMART study: role of CD4+ cell counts and HIV RNA levels during follow-up. Journal of Infectious Diseases. 2008 Apr 15;197(8):1145-55.
7. Strategies for Management of Antiretroviral Therapy (SMART) Study Group, Emery S, Neuhaus JA, Phillips AN, et al. Major clinical outcomes in antiretroviral therapy (ART)-naive participants and in those not receiving ART at baseline in the SMART study. Journal of Infectious Diseases. 2008 Apr 15;197(8):1133-44.